Hondengedrag voor de fijnproever: De Roedelmethode

Bij de Roedelmethode wordt er heel goed gekeken naar het natuurlijke gedrag van een hond. Hoe is hij gewend te communiceren, hoe vangt hij signalen op. Als je de hondentaal begrijpt, zoals een pup die ooit geleerd heeft, kun je een uitstekende relatie met je hond opbouwen. Een baas die zijn hond begrijpt, heeft veel meer plezier van zijn viervoeter. Die zal merken, dat zijn hond vooral voor HEM wil werken en niet zozeer voor een beloning, hoewel het soms wel zo lijkt. In deze video legt gedragswetenschapper Arjen van Alphen uit vanuit welk principe de Roedelmethode door hem is ontwikkeld. De opnamen werden door DogTime gemaakt tijdens een studieweekend in de Ardennen in oktober 2011

Honden communiceren heel anders dan we denken. Ze kijken met hun neus. Daardoor is het voor hun baas soms net alsof ze niet opletten, terwijl ze in werkelijkheid heel geconcentreerd zijn. Bij de Roedelmethode loopt de eigenaar heen en weer, terwijl de hond met een riem aan zijn baasje is verbonden. Daardoor wordt de hond zeer oplettend, zoals Igor op deze video laat zien.

Ogenschijnlijk heeft Igor niet echt aandacht voor zijn baasje. Maar voor goede waarnemers is zichtbaar dat Igor in werkelijkheid heel goed kijkt. Niet met zijn ogen, maar met zijn neus.

Harm loopt met zijn hond op en neer, terwijl Chica met een riem aan hem verbonden is. Chica vindt het niet alleen leuk, maar gaat ook steeds beter op zijn baas letten: niet met zijn ogen, maar door zijn geur te volgen. Honden zijn de enige dieren die in staat zijn om via geur met hun baas te communiceren en daaraan conclusies te verbinden.

Chica vindt meelopen met iemand die ze niet kent niet leuk. Haar gedrag is nu anders dan in de video waar ze dezelfde oefening deed samen met haar baas

.

Honden zijn heel goed in staat om een situatie te onderzoeken en daaruit te leren. Het betekent dat een hond in een vergelijkbare situatie de volgende keer anders kan handelen, omdat hij begrepen heeft dat hij zich anders moet opstellen om zijn doel te bereiken. In de hondentraining wordt dit “lerend” vermogen van honden onvoldoende onderkend en vaak verward met “instinctief” handelen. In deze video probeert Zwitserse Witte Herder Lumi de beloning onder de pylon vandaan te halen. Als het niet lukt test ze verschillende methoden uit en tenslotte vraagt ze om hulp van haar baasje(s), door in hun richting te kijken.Vaak wordt dus gedacht dat een hond onder deze omstandigheden instinctief reageert, maar meer dan we denken is het een kwestie van “voortschrijdend inzicht” .In feite zijn honden intelligenter c.q. socialer dan we ons realiseren. Hier wordt ook het verschil met wolven duidelijk: die zullen een mens nooit om hulp vragen.

Op deze clip zie je 2 honden aan het werk en een chimpansee. Hond of chimpansee: wie vertoont het meest intelligente gedrag?

Onze hond stamt oorspronkelijk af van de wolf, maar daarmee houdt elke overeenkomst wel op. Wolven zijn op zichzelf gericht, mijden mensen en hebben totaal ander sociaal gedrag dan honden. 16 Oktober 2007 werden 6 witte wolven losgelaten op het terrein van de wolvenopvang in Bilstain in Belgie. Gedragswetenschapper Arjen van Alpen van de Roedel filmde dat proces. Hij laat zien, waar de verschillen zitten tussen wolven en honden, ook al gaat het hier om wolven die in contact zijn geweest met mensen. Ze zijn afkomstig uit een dierentuin.

 

Mocht je iets willen publiceren, (wel graag met bronvermelding www.dogtime.nl) of aan dit alles nog niet genoeg aan hebben, dan kun je – als het toch weer eens regent –  nog meer hierover lezen:

Er is meer tussen hond en mens dan een stuk worst!

Stel: je gaat voor een paar uur weg. Je geeft je hond een vette kluif, om je (beetje) slechte geweten te sussen, in de veronderstelling dat hij dan even bezig zal zijn. Maar: je komt thuis en daar staat ie op je te wachten, kwispelend, kluif  -ongekloven – in zijn bek. Als je gezellig bij hem zit in de kamer gaat ie pas lekker liggen kluiven. Herkenbaar?

Je hond ligt in de kamer diep in slaap. Jij staat op en hup: hij staat naast je, of doet op zijn minst een oog open: wat doet de baas?  Hij sliep toch! Heeft ie soms een ander bewustzijn dan wij?
Kennelijk is er meer tussen mens en hond dan alleen eten en zijn honden minder opportunistisch dan wij denken. Dat ‘meer’, dat ben jij, de eigenaar.

Het tweedaagse studieweekend voor instructeurs  en gedragsdeskundigen van De Roedel in de Ardennen had drie vragen als leidraad:

Waarom wil Max niks eten, waarom negeert Boy zijn baas en waarom wil Lady niet spelen?

Ooit was er een wolf  met een bepaald gen die het vermogen had contact te willen maken met de mens. Dat werd de hond. Ook nu nog  blijkt uit onderzoek tussen gedomesticeerde wolven en zo wild mogelijk opgegroeide honden dat  wolven niet naar je toe komen voor bijvoorbeeld water of eten, en honden wel. De hond heeft zich afhankelijk gemaakt van de mens. Eigenlijk kan hij er op ieder moment vandoor gaan, maar kiest hij voor ons. Wij hebben goud in onze handen, zegt Arjen van Alphen, eigenaar van De Roedelmethode, en we gebruiken maar een fractie van de mogelijkheden en de intelligentie van de hond.

De maatschappij is veranderd en de hond verandert met ons mee. Waar een hond nog  geen 50 jaar geleden een eigen werkplek had, en wist waar die aan toe was, (jagen, bewaken, herderen) zit hij nu veelal op een flat en hoeft ie niks meer. We doen hem te kort.  De hond heeft ons nodig. Zijn basisbehoefte is met ons te communiceren. Daar is hij heel goed in, maar we moeten het kunnen en willen zien.

Arjen nodigde ons uit onze eigen, vertrouwde bril af te zetten en onbevangen naar hondengedrag te kijken. En wat blijkt?

De hond die niet wilde eten bleek zich niet senang te voelen en kon daarom geen hap door zijn keel krijgen; de hond die zo op het oog  zijn baas negeerde reageerde feilloos op diens lichaamstaal; de hond die niet wilde spelen speelde wel, maar liever met de baas dan met andere honden.

Er wordt veel wetenschappelijk onderzoek gedaan naar hondengedrag, met waardevolle uitkomsten, en ook vanuit de praktijk komen nieuwe inzichten. Arjen roept op tot meer samenwerking, feedback over en weer. Hij wil de kloof overbruggen tussen wetenschap en onderzoek enerzijds en de praktijk van de instructeurs anderzijds.

Een hond wil niet heersen over ons, hij wil met ons samenwerken. En hij wil weten wat hij aan ons heeft en waar hij staat.
Als je weet hoe een hond in elkaar zit, en je leert anders, beter kijken, kom je bijvoorbeeld tot de conclusie dat een ‘borstelende’ hond niet per se boos is; het kan zijn dat zijn haren omhoog gaan om zo optimaal feromonen af te geven. (ik bedoel het goed)

Is niet corrigeren wel zo positief?

Kenmerkend voor De Roedelmethode is het gebruik van  de Hands Free Belt. Je hond zit dicht tegen je aan aangelijnd en heeft contact met jouw lichaam en omgekeerd. Van nature zal hij bijvoorbeeld meelopen als je met links weg stapt, en niet als je met rechts weg stapt. Wanneer hij rechtdoor wil en naar heel iets anders kijkt, kun jij je omdraaien en dat is wat Arjen al een correctie noemt. Niet negeren, maar een lichamelijke correctie.
We zagen een hond die een correctie  (‘nee!’)van zijn baas kreeg, (hij wilde niet gaan zitten) heel even met zijn staart kwispelen:  hij ervaart die correctie kennelijk als positief, is blij met de kaders. Dat zou betekenen dat alleen goed gedrag bekrachtigen en negatief gedrag negeren, niet genoeg is. De hond lokt ook soms je reactie uit door zich ‘slecht’ te gedragen. (Zie je me wel? Heb je het wel in de gaten? ) Die kaders geven hem veiligheid, waardoor hij vertrouwen krijgt. Het zal niet verbazen dat dat ook basisvoorwaarden zijn voor een hond. Meer dus dan dat ie leert zitten of liggen, moeten we hem die veiligheid bieden en zijn vertrouwen verdienen.

De eerste twee weken van zijn leven is een pup blind, doet ie alles op reuk. Dat is zijn belangrijkste orgaan. Dan komt zijn tastzin, later zijn gehoor, zijn ogen. Omdat wij mensen kijk-dieren zijn, denken we dat een hond ook moet kijken om aandacht te geven, maar dat is dus niet zo.

We zagen hoe een hond die geblinddoekt werd zijn kop wegdraaide toen hem een stuk vlees voorgehouden werd, om zich tot het uiterste te kunnen concentreren op die geur. Hoe bedoel je aandacht!

Vergis je dus niet in hoe de hond op je let: met zijn neus meer dan met wat dan ook.

Nog even wat highlights

Een hond van een jaar of twee en een half, drie jaar, kan de intelligentie bereiken van een kind van negen!

Een hond is intelligenter dan een chimpansee: hij bezit het vermogen om zelf met oplossingen te komen, wat meer is dan gedrag kopieren, je zou  hem  creatief intelligent kunnen noemen. We zagen tal van frappante voorbeelden.

Een hond heeft een kort en een lang geheugen. En emoties.

Een hond voelt  (ruikt?) niet alleen ziektes zoals we weten, maar gedraagt zich anders als het vrouwtje zwanger is. Zachter.

Honden kunnen meer dan twee honderd woordjes verstaan en hele zinnen begrijpen. Maar dat ‘wisten’ we natuurlijk al lang!

Een hond houdt van rituelen, die geven hem zekerheid. Maar hij  is daar ook flexibel in: bij de baas mogen andere dingen dan bij het vrouwtje.

Een hond kan kiezen of hij je wel of niet gehoorzaamt. Daartoe moet hij gemotiveerd zijn. (En die motivatie is dus niet alleen worst!)

Als een hond met rechts weg stapt om een taak voor ons te verrichten, gaat hij die taak niet goed doen, als hij met links weg stapt, wel! (Het inmiddels beroemde Paw Preference Onderzoek van De Roedel en Catholijne Jonker e.a. ) Dit gedrag correspondeert  met gekruiste hersenhelften: linker hersenhelft  is reflectie,  rechter hersenhelft: de recht-toe-recht-aan kant.

Als je dit allemaal weet van je hond, was een van de vragen waar we mee afsloten,  dus dat een hond die relatie met ons nodig heeft, die zekerheid, die kaders en die veiligheid, geven we hem dan de eerste weken thuis wel genoeg geborgenheid? Lopen we b.v. met pup socialisatie–uitjes niet iets te hard van stapel? Geven we hem sowieso niet te veel vrijheid? Wil hij dat wel echt, dat ‘spelen’ met die andere honden waar hij op los gelaten wordt door ons? (Ga maar lekker spelen!) Laten we hem niet te veel zelf uitzoeken?

En vooral: moeten we onze honden niet heel anders opvoeden, begeleiden, met hem werken, in plaats van het wijd verbreide voor- en achterlangs volgen?

We hingen aan Arjen’s lippen en verlangden vooral naar meer praktische invulling. Het was jammer dat er verhoudingsgewijs zo weinig main stream instructeurs waren, dat was de discussie zeker ten goede gekomen. De Roedelaars hoefden niet meer overtuigd te worden. Hopelijk komt die discussie, en die samenwerking, toch op gang.

Nieuwsgierig naar meer? Duizelt het?

DogTime maakte video-opnamen van het weekend, die veel verduidelijken. De filmpjes zijn  op de site van www.dogtime.nl te zien, en op het DogTime Televisiekanaal van YouTube .

Onderzoeken, uitkomsten, informatie over de methode bij De Roedel. (www.deroedel.com)

Letty van der Geest

 

 

DogTime maakt DVD’s over hondenopvoeding en over hondenrassen.

www.dogtime.nl

Roedel studieweekend voor trainers, gedragsspecialisten en onderzoekers werd gehouden naar aanleiding van het 10-jarig bestaan van De Roedel in Salmchateau, Belgische Ardennen.